Malak - bespreking jeugdboek

gelezen in februari 2026

Erik Wouters leest voor uit zijn boek Malak. bron: De Bib

Naar goede gewoonte kiest De Leesjury elk jaar in mei zijn/haar favoriete jeugdboeken. De jury is een leesclub voor kinderen en jongeren, die vrijwillig en onder begeleiding jeugdboeken lezen en daar elk jaar enkele winnaars uit selecteren.

Dit initiatief zet jongeren aan om boeken te ontdekken die ze zelf leuk vinden. De winnende boeken worden vaak opgenomen in de website van boekenzoeker.be, een handige tool die ik mijn leerlingen regelmatig aanraad bij hun zoektocht naar een goed jeugdboek.

Uit de nieuwe lichting geselecteerde boeken las ik ‘Malak’ van de Vlaamse schrijver/leraar Erik Wouters. Het vertelt het (waargebeurde) verhaal van een Palestijns gezin dat – na de vlucht van de vader in 2015 – herenigd wordt in Antwerpen. Malak, de oudste dochter en ook het hoofdpersonage, vertelt hoe zij de vlucht van haar vader uit Gaza ervaren heeft, gevolgd door de verhuis van haar gezin naar Antwerpen. Vooral het besef dat ze haar geboorteland wellicht nooit meer zal zien, komt uitvoerig aan bod.

De schrijver houdt het taalgebruik en de zinsbouw eenvoudig en verwijst voortdurend naar herkenbare elementen uit de jongerenwereld: een eerste vliegervaring, confrontaties van een puberende tiener met zijn/haar ouders en leerkrachten, en de vele vragen die een adolescent zich stelt bij het opgroeien. Zo slaagt de auteur erin om jonge lezers te betrekken bij de leefwereld van het meisje Malak, en bij uitbreiding ook bij dat van de Palestijnse vluchtelingen.   

Op de achtergrond geeft de schrijver – via de ervaringen van de personages – informatie over de situatie in Israël en Palestina: aan de hand van een aantal concrete gebeurtenissen legt hij aan de lezer het drama van het conflict uit, zonder te veel in detail te treden. De complexiteit van het conflict in detail toelichten, zou het jeugdboek wellicht te zwaar maken voor een 12-jarige.

Toch blijf ik na het lezen van het boek op mijn honger zitten. De auteur beschrijft gebeurtenissen, maar neemt ons slechts beperkt mee in de gevoelswereld en emoties van de hoofdpersonages. De tekstomslag verwijst naar het gemis dat het ontheemde gezin ervaart, maar dit wordt in het verhaal niet echt uitgespit. Is het gezin uiteindelijk gelukkig in Antwerpen, we hebben er een beetje het raden naar. Tevergeefs zocht ik naar een rode draad in het verhaal en een climax die bijblijft: het verhaal baseert zich op een aaneenschakeling van observaties en gebeurtenissen, die abrupt eindigt in een gesprek tussen Malak en de ‘ghostwriter’ (vermoedelijk de auteur zelf), die het verhaal van het gezin neerschrijft. Het opzet van het boek deed me heel erg denken aan de autobiografie ‘Herboren’ van de Palestijnse immigrant Majd Khalifeh, maar dan zonder de diepgang en de persoonlijke visie(s) van deze ‘nieuwe Belg’.

Ongetwijfeld is het boek geschikt voor leerlingen uit de eerste graad, die meer zicht willen krijgen op de gebeurtenissen in Palestina. Qua aanpak doet het boek denken aan Warhorse van Michael Morpurgo, dat ook een beladen historische gebeurtenis d.m.v. een begrijpbaar verhaal bij jonge lezers wilt aankaarten.

Het boek is zeker bruikbaar in de lessen Nederlands om leerlingen kennis te laten maken met het drama dat zich vandaag in Gaza en Palestina afspeelt. Je zou de leerlingen een interview kunnen laten afnemen met Palestijnse migranten in België of je zou hen kunnen laten werken rond begrippen als de ‘tweestatenoplossing’, ‘Hamas’ of ‘Intifada’. Ook de cultuurverschillen tussen Vlamingen en Palestijnen komen aan bod, wat ongetwijfeld stof biedt voor een boeiende groepsdiscussie. Literair vind ik het boek minder sterk om klassikaal te bespreken.

Voor mij mist het boek (emotionele) diepgang en een krachtig verhaal dat nazindert. De auteur doet een verdienstelijke poging om de actualiteit rond Palestina begrijpelijk te maken voor tieners, maar een sterk jeugdboek zal het volgens mij helaas niet worden.

Een interview met de auteur vind je via deze link. 

Wouters E. (2025, tweede druk). Malak. Clavis Uitgeverij, Hasselt.