Huistaken geven voor de lessen Nederlands, een goed idee?
gelezen in Klasse op 3 april
Huistaken geven voor de lessen Nederlands? Ik was er al geen fan van en na een jaar praktijkervaring ben ik het nog minder. Vreemd, zou u denken, want schrijf-, luister- en spreekopdrachten bevorderen toch de taalvaardigheid van de leerlingen?
Het was dus interessant om mijn mening eens kritisch tegen het licht te houden en dit naar aanleiding van een artikel in Klasse rond de zin en onzin van huistaken.
Al jaren blijkt huistaken geven een evidentie in ons onderwijs: we geloven nog steeds dat het kinderen zelfstandigheid bijbrengt en bij veel leerkrachten leeft de idee dat een goede leraar veel punten moet verzamelen met veel toetsen en huiswerk, ondanks het vele verbeterwerk dat daarmee gepaard gaat.
Het artikel bevestigde mijn hypothese dat huiswerk vooral een traditie is geworden in ons onderwijs en dat het te weinig in vraag wordt gesteld. Hoewel, de auteur geeft ook een aantal interessante invalshoeken en tips mee voor leerkrachten die huistaken zinvoller willen maken.
De keren dat ik het voorbije schooljaar huistaken gaf, vielen me een aantal dingen op. Vaak waren het de ouders die het huiswerk maakten, er was in enkele gevallen een sterk vermoeden dat AI gebruikt werd, leerlingen uit moeilijke thuissituaties waren dikwijls te laat, hadden het huiswerk overgeschreven of slecht gemaakt. De sterke leerlingen bevestigden alleen maar wat ik al zag in de klas: ze waren punctueel en hun huiswerk was netjes in orde.
Op basis van die ervaringen bevestigde het artikel mijn scepsis alleen maar. Sterker nog: onderwijsexpert Martin Valcke (UGent) gaf aan dat huistaken slechts een klein positief effect hadden op de zelfstandigheid bij jonge leerlingen, omdat hun executieve functies nog onvoldoende ontwikkeld zijn. Bovendien is huiswerk voor sterkere leerlingen vaak demotiverend, omdat die de extra oefening eigenlijk niet nodig hebben.
Ook Gert Rooms, procesbegeleider bij vzw De Schoolbrug, haalt nog een misvatting aan. Huiswerk heeft als doel om een brug tussen school en thuis te leggen. Maar de meeste ouders hebben weinig tijd om hun kinderen te begeleiden bij hun huiswerk. Wie dat wel heeft, baseert zich vaak op verouderde leermethoden of maait het gras voor de voeten van hun kinderen weg door zelf het huiswerk te maken.
Hoe kunnen huistaken dan zinvoller gemaakt worden?
De experts zijn het erover eens dat uit gewoonte huiswerk geven geen goed idee is. Het huiswerk moet alleen dienen om leerstof, die al op school is verwerkt, thuis extra in te oefenen. Huiswerk moet dus deel uitmaken van het leerproces.
Ten tweede is het belangrijk om huiswerk gedifferentieerd aan te bieden. Dat vergt wat extra inspanning van de leerkracht, maar wie zijn klassen goed kent, weet wie de koplopers, de middenmoot en de achterblijvers zijn.
Ten derde moet huiswerk motiverend en gevarieerd zijn. Dat is meestal het geval wanneer leerlingen het met de nodig autonomie, betrokkenheid en competentie (Jawel, het ABC van succesvol leren!) mogen uitvoeren. Een goed uitgevoerde huisstaak kan zelfs bijdragen tot een succeservaring.
Ten slotte moet elk kind dezelfde kansen krijgen om huiswerk zelfstandig te maken. Dat betekent dat huiswerk misschien niet altijd thuis gemaakt moet worden. Suzy Van Laer, directeur van Het Gymnasion in Antwerpen, experimenteerde met de huiswerkklas op dinsdagavond. Het Sint-Jan Berchmanscollege waar ik lesgeef, organiseert ‘boost’ uren voor de eerste graad, waarin leerlingen zelfstandig extra taken voor wiskunde, Nederlands en Frans moeten oplossen.
Projecteer ik die bevindingen op mijn eigen aanpak, dan denk ik dat er niet zo ver naast zit. Ik geef enkel nog huistaken wanneer ik voel dat de klas extra oefening nodig heeft. Sinds kort geef ik wel extra remediëringsoefeningen mee aan leerlingen die regelmatig slecht scoren op hun toetsen. Dat lijkt een positieve impact op hun leerproces te hebben.
Ook experimenteer ik met verdiepingsopdrachten voor sterkere leerlingen. Daarmee wil ik hun taalvaardigheid aanscherpen en kies ik vooral voor lees- en schrijfopdrachten. De afspraak is dat ik hun punten geef, maar ze mogen zelf beslissen of deze al dan niet meetellen voor hun rapport. Het nadeel is dat dit tijd, energie en nog wat meer ervaring vergt.
Die laatste vorm vind ik persoonlijk de meest zinvolle: gemotiveerde leerlingen kunnen - los van de drukte in de klas - aan taken werken, die hun taal- en andere vaardigheden aanscherpen. Zeker in hogere graden biedt dit leerlingen de kans om zich te verdiepen in het Nederlands en misschien wel hun passie te ontdekken.
Als dat het effect van huistaken mag zijn, dan zeg ik volmondig ‘ja’!
bron: Frederix S. (maart 2026). Klasse nr. 43. Huiswerk is als witloof met ham en kaas, p. 34-39.
Opmerkingen